COVID-19 FAQs

FOR THE ENGLISH VERSION CLICK HERE


MGA FAQS UKOL SA CORONAVIRUS DISEASE 2019 (COVID-19)

Ang novel coronavirus (2019-nCoV) ay isang bagong uri ng coronavirus na hindi pa natatagpuan sa mga tao noon. Ang 2019-nCoV ay nagdulot ng malalang pneumonia sa ilang tao sa Tsina at kumalat na rin sa iba pang mga syudad at bansa.

Noong ika-30 ng Enero 2020, inirekomenda ng World Health Organization na palitan ang opisyal na pangalan nito sa “2019 novel coronavirus Acute Respiratory Disease” o 2019-nCoV ARD.

Noong ika-31 ng Disyembre 2019, naitala ang ilang kaso ng pneumonia sa Wuhan, China. Napag-alaman kamakailan lamang na ang mga kaso ay dulot pala ng isang uri ng hindi pa kilalang coronavirus. Ang coronavirus na ito ay karaniwang sa hayop lamang natatagpuan, at hindi pa nakita sa mga tao noon.

Ang mga karaniwang sintomas na dulot ng coronavirus ay lagnat, ubo’t sipon, hirap at pag-iksi ng paghinga at iba pang problema sa daluyan ng hangin. Sa mga malulubhang kaso, maaari itong maging sanhi ng pneumonia, acute respiratory syndrome, problema sa bato, at pagkamatay.

Noong ika-24 ng Enero 2020, kinumpirma ng World Health Organization na ang 2019-nCoV ay naipapasa tao-sa-tao. Ngunit wala pang sapat na ebidensyang nagpapatunay sa tindi at bilis ng pagkahawa nito, maging ang orihinal na pinanggalingan ng outbreak.

Masugid pa ring pinag-aaralan ng mga eksperto ang pinaggalingan ng sakit at kung paano ito kumakalat. Bagama’t napatunayan na iba ito sa SARS at MERS, ang bilis ng pagkalat at bagsik nito ay patuloy pang inaalam.

Wala pang gamot o treatment sa 2019-nCoV. Ngunit marami sa sintomas nito ang maaaring gamutin base sa kalagayang pangkalusugan ng pasyente. Mabisa rin ang masugid na pag-aalaga at pagsuporta o supportive care para sa mga pasyente.

PAG-IWAS SA COVID-19

Ang mga disease surveillance coordinators ng mga ospital ang siyang responsable sa paunang pag-imbestiga ng mga posibleng kaso ng 2019-nCoV. Dapat nilang abisuhan ang regional epidemiology at surveillance units, na siya namang makikipag-ugnayan sa Epidemiology Bureau.

Dapat ding magpasa ang mga ospital ng mga sample sa Research Institute of Tropical Medicine (RITM) para sa screening.

Inaanyayahan din ng DOH ang mga health workers na maging mas maingat kapag nakikipag-ugnayan sa mga pasyenteng may acute respiratory infection, lalo na sa mga mga kasaysayan ng paglalakbay sa China.

Ang mga pasilidad na pangkalusugan ay hinihimok rin na paghusayin pa ang kanilang standard infection prevention and control practices, lalo na ang mga emergency departments.

Ang mga sumusunod ang dapat na agad imbestigahan at i-test para sa nCoV:

1) Taong may severe acute respiratory infection (SARI), lagnat at ubo, at napapabilang sa isa sa mga sumusunod:

a) Tumira o nagpunta sa Wuhan sa loob ng labing-apat (14) na araw bago nagsimula ang mga sintomas

b) Healthcare worker na nagtatrabaho sa isang lugar kung saan ang mga pasyente ay may SARI, kahit hindi galing sa Wuhan

2). Taong may acute respiratory infection (ARI) at kabilang sa mga sumusunod sa loob ng labing-apat (14) na araw bago nagsimula ang mga sintomas:

a) Nakasalamuha ang isang taong kumpirmado o pinaghihinalaang may n-CoV

b) Nagpunta o nagtatrabaho sa pamilihan o animal market sa Wuhan

c) Nagpunta o nagtatrabaho sa isang health facility kung saan may kumpirmadong kaso ng 2019-nCoV

PAGLALAKBAY

Sa kasong ito, hindi na kailangang magpa-test para sa 2019-nCoV. Kumonsulta agad sa iyong pinakamalapit na health facility para sa abisong medikal.

Oo. Noong ika-2 ng Pebrero, 2020, inaprubahan ni Pangulong Rodrigo Roa Duterte ang temporary ban para sa kahit sinong tao (maliban sa mga Pilipino at mga may hawak ng PR resident visas na ini-issue ng Pilipinas) na direktang nagmula sa Tsina at mga Special Administrative Regions nito (Hongkong at Macau).

Pinaaalalahanan din ang iba pang mga nais maglakbay na iwasang magbiyahe sa mga lugar na mayroong mga kaso ng 2019-nCoV. Hinihikayat ang mga manlalakbay na sundin ang mga paalala at public health plans ng mga bansang kanilang bibisitahin; alamin ang mga ospital na pinakamalapit sa kanilang lugar; at manatiling nakatutok para sa mga bagong impormasyon at updates ukol sa naturang sakit.

Oo. Aalagaan at tututukan sila ng DOH sa kanilang pag-uwi. Sa kanilang pagdating, aalagaan at babantayan sila sa isang ospital o health facility sa loob ng 14 na araw. Kung mayroong karamdaman ang nasabing pasahero sa kanilang pagdating, hinihikayat sila na agarang sabihin ito sa mga quarantine medical officers na nasa airport o seaport.

PAGRESPONDE AT IBA PANG IMPORMASYON

Masugid na binabantayan ng Kagawaran ng Kalusugan ang mga taong nagpakita ng senyales ng respiratory infection at may kasaysayan ng paglalakbay sa China. Nakikipag-ugnayan din ang DOH sa WHO at China Center for Disease Control para sa mga bagong detalye ukol sa virus.

Pinapagtibay din ng DOH ang kakayahan nito sa laboratory testing ng coronavirus, kahandaan ng mga hospital, rapid response, at risk communication at pagpapalaganap ng impormasyon. Namimigay na rin ng Personal Protective Equipment ang Bureau of Quarantine, Centers for Health Development, at mga hospital ng DOH.

Samantala, ang Bureau of Quarantine naman ay masugid na nakikipag-ugnayan sa mga airlines at paliparan upang palakasin ang border surveillance, habang ang Epidemiology Bureau naman ay mas lalo pang pinaghihigpit ang community surveillance nito.